Kirkjuþing fundar

Miðvikudaginn 4. febrúar kemur kirkjuþing saman í Seltjarnarneskirkju kl. 15.00.

Fyrir þinginu liggja fjögur mál frá síðasta þingi og er það seinni umræða. Málin snúast um breytingar á starfsreglum um kjör til kirkjuþings. Síðari umræðu um þau var frestað 27. október 2025 og þeim vísað til löggjafarnefndar að nýju.

Þessi mál eru:

Mál nr. 4, almennur kosningarréttur allra þjóðkirkjumanna 16 ára og eldri, með skráningu á kjörskrá, vígðir sem látið hafa af störfum tímabundið eða vegna aldurs fái kosningarrétt í kjördeildum vígðra

Mál nr. 27, fjölgun fulltrúa á kirkjuþingi í 31, þar af tveir fulltrúar unga fólksins (18 – 35 ára) kosnir af kirkjuþingi unga fólksins

Mál nr. 29, hámarkstími þingsetu þrjú kjörtímabil

Mál nr. 35, almennur kosningarréttur allra þjóðkirkjumanna 16 ára og eldri, sameiginlegar kjördeildir leikra og vígðra, prófastsdæmi séu kjördæmi, 9 vígðir í stað 12 og 20 leikmenn í stað 17. Löggjafarnefnd hefur dregið til baka álit sitt á þskj. 35b. Í stað þess leggur nefndin nú fram tvö nefndarálit á þskj. 35 d og e. Á þskj. 35d er einnig breytingartillaga við upphaflegu tillöguna á þskj. 35a og einnig er breytingartillaga þingfulltrúa á þskj. 35c.

Athyglisvert verður að fylgjast með því hvernig kirkjuþing afgreiðir mál sem snúa að lýðræðinu. Nokkuð lengi hefur verið lýðræðishalli í þjóðkirkjunni þegar kemur að kirkjuþingi og kosningu til þess. Það virðist standa í kirkjuþingi að  þjóðkirkjan eigi í starfsháttum sínum að hafa í „heiðri grundvallarreglur jafnræðis og lýðræðis.“  Lýðræðislegasta tillagan snýr að kosningarétt til kirkjuþings fái leikmenn í þjóðkirkjunni sem eru 16 ára og eldri. Ljóst er að skiptar skoðanir eru á þessum málum þegar litið er til breytingatillagna um  takmarkanir á almennum kosningarétta þjóðkirkjufólks til kirkjuþings.

Á kirkjuþingi sitja nú 29 fulltrúar. Hlutfall vígðra fulltrúa (presta og djákna) er 42%. Nú er lögð fyrir þingið tillaga (nr. 27) um að lækka þetta hlutfall niður í 31% eða um þrjá fulltrúa og hleypa að yngra fólki yngra en 35 ára í hópi leikmanna inn. Þó að hinum vígðu fækki þá er hlutfall þeirra hærra en á kirkjuþingum systurkirkna þjóðkirkjunnar á Norðurlöndum. Verði þetta samþykkt þá ættu 20 leikmenn sæti á kirkjuþingi og 9 vígðir. Tala vígðra er þó hærri í raun en 9 þar sem biskup situr á kirkjuþingi ásamt tveimur vígslubiskupum og einum fulltrúa guðfræði- og trúarbragðadeildar Háskóla Íslands og er sá fulltrúi oftast vígður þjónn eða að minnsta kosti guðfræðingur. Þessir fjórir hafa tillögurétt og málfrelsi en ekki atkvæðisrétt. Segja má að í raun fækki ekki vígðum fulltrúum á kirkjuþingi vegna þessa heldur haldist tala þeirra áfram 12.

Í október síðastliðnum fór gagnleg umræða á kirkjuþingi um hversu brýnt væri að fjölga ungu fólki á kirkjuþingi. Var ekki að heyra annað en að það væri mikil samhljómur í ræðum kirkjuþingsmanna um það mál. Bent var á að Lútherska heimssambandið sem þjóðkirkjan er aðili að hefur samþykkt viljayfirlýsingu um að hlutur ungs fólks í öllu kirkjustarfi eigi að vera 20% og með því sé tryggður réttur þess til að koma að öllum ákvörðunum á kirkjuvettvangi.

Þá er einni athyglisverð breytingatillaga í 4. máli sem kveður á um að atkvæðisrétt fái prestur eða djákni er látið hefur af störfum tímabundið eða vegna aldurs, er skráður í íslensku þjóðkirkjuna og skráir sig á kjörskrá með rafrænum skilríkjum. Mörgum fyrrum þjónandi prestum og djáknum hefur þótt það súrt í broti að vera sviptir lýðræðislegum rétti til að fá að kjósa til kirkjuþings eftir að störfum er lokið. Þessi breyting er í samræmi við tillögu sama máls um óvígðir sem skráðir eru í þjóðkirkjuna og eru skírðir og náð hafa 16 ára aldri og ekki gegna vígðri eða óvígðri þjónustu geti skráð sig á kjörskrá og þar með hlotið kosningarétt. Tillaga þessi nær ekki til kjörgengis og né heldur til annarra kosninga í þjóðkirkjunni. Þetta væru stór skref í lýðræðisátt og myndu vekja mikla athygli á störfum kirkjunnar og styrkja hana í bráð og lengd.

Þá er áhugaverð breytingatillaga í máli nr. 29 en með henni er ætlað að koma í veg fyrir þrásetu kirkjuþingsmanna á kirkjuþingi. Lagt er til að kirkjuþingsfulltrúar geti setið þrjú kjörtímabil samfellt sem aðalmenn.

Dagskrá 7. þingfundar kirkjuþings 2025 – 2026

Síðari umræða mála frá 66. kirkjuþingi 2024 – 2025, (fjögur mál)

Fyrri umræða, nýtt þingmál á 67. kirkjuþingi 2025 – 2026, tillaga til þingsályktunar um sölu tveggja fasteigna; íbúðarhúsa á Þórshöfn og á Skeggjastöðum (ef leyft verður)

1.
35. mál (þskj. 35a) Tillaga að starfsreglum um breytingar á starfsreglum um kjör til kirkjuþings nr. 8 / 2021 – 2022

Nefndarálit löggjafarnefndar á þskj. 35b Dregið til baka 19.01.2026

Breytingartillaga þingfulltrúa á þskj. 35c

Tvö uppfærð nefndarálit löggjafarnefndar og breytingartillaga (19.01.2026)

Nefndarálit I á þskj. 35e

Frsm. Bryndís Malla Elídóttir

Nefndarálit II á þskj. 35d og breytingartillaga

Frsm. Stefán Magnússon

2.
4. mál (þskj. 4a) Tillaga að starfsreglum um breytingar á starfsreglum um kjör til kirkjuþings nr. 8 / 2021 – 2022

Nefndarálit (þskj. 4b)

Frá löggjafarnefnd

Frsm: Bryndís Malla Elídóttir

3.
27. mál (þskj. 27a) Tillaga að starfsreglum um breytingar á starfsreglum um kjör til kirkjuþings nr. 8 / 2021 – 2022

Nefndarálit (þskj. 27b)

Frá löggjafarnefnd

Frsm: Magnús Erlingsson

4.
29. mál (þskj. 29a). Tillaga að starfsreglum um breytingar á starfsreglum um kjör til kirkjuþings nr. 8 / 2021 – 2022

Nefndarálit (þskj. 29b)

Frá löggjafarnefnd

Frsm: Anna Guðrún Sigurvinsdóttir

5.
Tillaga til þingsályktunar um sölu fasteigna (ef leyft verður):
28. mál 67. kirkjuþings 2025 – 2026 (þskj. 28a)